Neil Mosley publiceerde onlangs een uitgebreide analyse van de Britse hogeronderwijsmarkt van leermanagementsystemen in 2025. Wat valt op, ook in vergelijking met ons land?
Consultant en onderzoeker Neil Mosley publiceert sinds 2020 jaarlijks een analyse van de markt voor LMS-en in het Britse hoger onderwijs. Zijn vijfde editie, verschenen in februari 2026, biedt een gedetailleerd beeld van marktverhoudingen, bedrijfsontwikkelingen en productvernieuwingen. Hoewel het onderzoek zich richt op het Verenigd Koninkrijk, zijn de beschreven trends en platforms herkenbaar voor iedereen die in het Nederlandse onderwijs met leermanagementsystemen werkt. Ik kom daar in mijn opmerkingen op terug.
De markt voor LMS-en bestaat al sinds de jaren negentig en is ondanks regelmatige voorspellingen over het einde ervan nog steeds springlevend. Mosley benadrukt dat vrijwel alle Britse hogeronderwijsinstellingen een LMS gebruiken. Er is op dit moment geen serieus alternatief dat breed wordt verkend. Dat staat in contrast met het grote volume aan discussies over verandering en transformatie dat dagelijks opduikt, maar dat volgens Mosley vaak weinig onderbouwd is.
Voor zijn analyse onderzocht Mosley 272 Britse hogeronderwijsinstellingen. De totale marktverdeling is nagenoeg gelijk aan vorig jaar. Moodle is met 52 procent veruit het meest gebruikte platform, gevolgd door Blackboard met 22 procent, Canvas met 19 procent en Brightspace met 5 procent. De resterende 4 procent valt onder overige platforms. De lichte stijging van Moodle komt doordat dit jaar meer kleinere instellingen zijn meegenomen, en juist daar is Moodle dominant.
Het beeld wordt interessanter wanneer je inzoomt op de grootte van instellingen. Bij grote universiteiten (meer dan 15.000 lerenden) worden Blackboard en Moodle het meest gebruikt, maar Canvas en Brightspace winnen terrein. Zo koos Imperial College dit jaar voor Canvas ter vervanging van Blackboard, en stapte de University of the West of Scotland over van Aula naar Brightspace. Bij middelgrote instellingen (3.000 tot 15.000 lerenden) is een duidelijk patroon zichtbaar: wie van oudsher Moodle of Blackboard gebruikte, kiest bij vervanging steeds vaker voor Canvas of Brightspace. Bij kleine instellingen (minder dan 3.000 lerenden) blijft Moodle veruit dominant, met weinig wisseling van platform. Binnen de Russell Group — een groep van 24 grote, vooraanstaande universiteiten — gebruikt inmiddels bijna een derde Canvas. Dat laat zien hoe succesvol Instructure de afgelopen jaren is geweest in dit segment.
Op bedrijfsniveau was 2025 een bewogen jaar. Anthology, het bedrijf achter Blackboard, vroeg in september de zogenaamde Chapter 11-faillissementsbescherming aan. Dit is een herstructureringsproces, geen faillissement in de strikte zin, maar het heeft wel gevolgen voor het vertrouwen van klanten. Anthology komt uit dit proces als schuldenvrij bedrijf en heeft onderdelen verkocht om zich te concentreren op onderwijs- en leerproducten. De afgelopen jaren had het bedrijf juist vooruitgang geboekt: de migratie van klanten naar Blackboard Ultra, meer productvernieuwingen en een stevige inzet op AI-functionaliteit, waaronder de Anthology Virtual Assistant (AVA). Desondanks blijft het marktaandeel in het VK gestaag dalen en blijft het een uitdaging om nieuwe klanten aan te trekken.
Instructure, het bedrijf achter Canvas, boekte opnieuw succes met nieuwe klanten in het VK. Naast Imperial College koos ook de University of London voor Canvas. Een opvallende aankondiging was de samenwerking met OpenAI, die leidde tot een nieuw opdrachttype binnen Canvas: de zogenaamde LLM-opdracht, een conversatie-ervaring op basis van AI. Daarnaast lanceerde Instructure IgniteAI, geen losse functie maar een architecturaal fundament voor AI-mogelijkheden binnen het hele Canvas-ecosysteem. Concrete features zoals discussiesamenvattingen en rubricgeneratie zijn eerste toepassingen, maar de echte verandering wordt verwacht met de geplande IgniteAI Agent, een AI-assistent die docenten moet helpen bij het uitvoeren van complexe taken via enkele opdrachten.
Bij Moodle lijkt na een lange periode van stilstand beweging te ontstaan. Na het terugtreden van oprichter Martin Dougiamas en de aanstelling van Scott Anderberg als nieuwe directeur in 2023, begint een nieuwe strategische richting vorm te krijgen. Op de jaarlijkse MoodleMoot-conferentie werd een betaalde, specifiek op hoger onderwijs gerichte versie van Moodle aangekondigd. Dat is een opmerkelijke koerswijziging voor een platform dat altijd volledig open source was. Overigens is men met Moodle Workplace al langer van de volledige open source koers afgeweken. Concrete AI-functionaliteit is bij Moodle nog beperkt; het platform biedt vooralsnog integratie met externe AI-tools als optionele toevoeging, in plaats van ingebouwde AI-features.
D2L, het bedrijf achter Brightspace, kende een stabiel jaar. Het platform won opnieuw een Britse klant en breidde zijn AI-functionaliteit D2L Lumi verder uit met onder meer Study Support, Insights, Tutor en Feedback. Dat brengt het totaal op dertien onderdelen binnen Lumi. Daarnaast werd CreateSpace gelanceerd, een omgeving binnen Brightspace voor het delen, bewerken en hergebruiken van content. De overname van interactief-contentbedrijf H5P in 2024 wordt steeds meer zichtbaar in het platform.
Mosley sluit af met de observatie dat de markt voor LMS-en traag beweegt, maar wel degelijk in ontwikkeling is. De trend is duidelijk: Canvas en Brightspace groeien, Blackboard krimpt geleidelijk en Moodle staat aan de vooravond van mogelijke verandering. De integratie van AI is bij alle platforms een centraal thema, al verschilt de aanpak aanzienlijk. Van ingebouwde assistenten bij Blackboard en Canvas tot een meer optioneel model bij Moodle; de komende jaren zal blijken welke benadering het meest waardevol is voor docenten en lerenden.
Mijn opmerkingen
Tot ongeveer 2015 was BlackBoard in ons land het dominante LMS. Vanaf die tijd gingen onderwijsinstellingen hun LMS opnieuw aanbesteden. De aanleiding was: toenemend commentaar op dat de onderwijssector onvoldoende concurrentie toeliet omdat men steeds overeenkomsten stilzwijgend verlengde. Dat mocht wettelijk gezien niet. Het gevolg was dat met name Canvas en Brightspace aanbestedingen wonnen. Daarnaast wordt ook itslearning binnen het onderwijs (mbo, hbo) gebruikt. BlackBoard wordt binnen het Nederlandse onderwijs anno 2026 nog nauwelijks gebruikt.
Opvallend genoeg wordt Moodle veel minder vaak in het Nederlandse onderwijs gebruikt. Dat heeft m.i. een aantal redenen:
- Instructure (en implementatiepartner Drieam) en Brightspace spelen het ‘spel’ van aanbesteden wellicht ‘slimmer’ dan Moodle en hun implementatiepartners.
- De interface van Moodle oogt minder gebruikersvriendelijk dan de interface van Canvas en Brightspace, terwijl gebruikersgemak een belangrijk selectiecriterium is.
- Nederlandse onderwijsinstellingen hebben meer budget te besteden dan de Britse instellingen, met name de Britse instellingen in het kleinere segment. Bij deze instellingen geeft het criterium ‘prijs’ de doorslag, terwijl Nederlandse instellingen gebruikersgemak zwaarder laten wegen.
Verder herken ik de verschillende aanpakken als het gaat om het integreren van AI binnen LMS-en. Daarbij is het zaak dat een onderwijsinstelling ervoor kan kiezen een AI-functionaliteit wel of niet te gebruiken.
Bedankt voor deze analyses. Ik wil op het gebied van de AI-functionaliteit van Moodle toch een noodzakelijke aanvulling geven.
Moodle wil niet dat een school vastzit aan een bepaald AI-model. Vanaf versie 4.5 is het AI-subsysteem geïntroduceerd en daarmee kan een school zelf bepalen of zij met OpenAI, Azure AI, Ollama (open source), DeepSeek, Gemini, etc kan koppelen. Deze strategische keuze is uniek. De AI-functionaliteit in Moodle zelf is inderdaad niet uitgebreid, echter in de Moodle Plugin Database (moodle.org/plugin) groeit het aantal community plugins hard.
Er is nog een reden waarom scholen op termijn beter uit zijn met open source. Scholen kunnen zelf (of via Moodle Partners) aanvullende plugin ontwikkelen met specifieke functionaliteit. Zo ontwikkelen wij nu voor een opleider een nakijktool waar een AI-model naar keuze de ingeleverde opdracht beoordeeld op basis van de rubrics. Dit kunnen wij doen zonder toestemming van het hoofdkantoor van Moodle en we hoeven ook niet te wachten tot zo’n wens eindelijk eens op de roadmap staat. Met het AI-subsysteem ligt er een stevig en duurzaam fundament in Moodle.
Zonder een flexibel LMS nemen docenten steeds meer zelf het heft in handen via ‘vibe-coding’. Het resultaat hiervan is een wildgroei aan tools en een schaduw-LMS waar de school geen enkele controle meer over heeft. Dat is een situatie die elke school wil voorkomen.
Dus met open source pak je als school de regie terug, ook met welke AI-modellen data wordt uitgewisseld.
Dank voor je aanvulling, Arnout. Deze benadering heeft uiteraard voor- en nadelen. Het laten ontwikkelen van aanvullende plugins brengt bijvoorbeeld extra kosten met zich mee. De plugin die jullie nu bijvoorbeeld aan het ontwikkelen zijn, is deze week breed beschikbaar gekomen binnen één van jullie concullega’s (met een mooie opt-out mogelijkheid, wel zonder keuzemogelijkheden tussen modellen). Verder gaat het decentraal ontwikkelen van functionaliteiten ook weleens ten koste van intuïtiviteit. Onderwijsinstellingen moeten een afweging maken wat zij belangrijker vinden.