Wanneer volwassenen taken uitbesteden aan AI, verliezen ze vaardigheden die ze eerder hebben ontwikkeld. Alsr kinderen dat doen, ontwikkelen ze die vaardigheden mogelijk nooit. Dat onderscheid staat centraal in het artikel “Adults Lose Skills to AI. Children Never Build Them.” van Timothy Cook.
Cook maakt in het artikel een onderscheid waar hij in eerdere publicaties over cognitief uitbesteden aan ‘AI’ geen aandacht aan heeft besteed. Volgens hem heeft dit verschijnsel namelijk niet voor alle leeftijdsgroepen dezelfde gevolgen. Hij verwijst naar onderzoek van Michael Gerlich uit 2025, waaruit blijkt dat deelnemers boven de 46 jaar hogere scores op kritisch denken combineerden met een lagere afhankelijkheid van AI, terwijl deelnemers tussen de 17 en 25 jaar het tegenovergestelde patroon vertoonden. Volgens Cook is daarbij geen sprake van een ‘generatievoorkeur’, maar van een biologisch ontwikkelingsverschil: de oudere groep besteedde taken uit die ze al beheersten, de jongere groep besteedde taken uit die ze nooit had geleerd uit te voeren.
Volgens de auteur is er sprake van een belangrijk verschil. Bij volwassenen is er sprake van wat Cook “cognitieve atrofie” noemt: een vaardigheid die niet meer wordt geoefend verzwakt, maar blijft bestaan en kan worden hersteld wanneer nodig. Bij jongeren gaat het om “cognitieve afsluiting”: de neurale paden voor redeneren, bronevaluatie en opbouw van argumenten worden nooit gevormd. Cook formuleert het bondig: je kunt geen spier verzwakken die er nooit is geweest.
Een aanvullend probleem is wat de auteur het “AI-auditprobleem” noemt. Om de output van AI te kunnen beoordelen, heb je domeinkennis nodig die je zelf al hebt opgebouwd. Een volwassene met jaren ervaring kan controleren of een samenvatting de kern raakt, of een redenering deugt en of een interpretatie evenwichtig is. Een lerende die diezelfde kennis nog aan het opbouwen is, beschikt niet over de expertise om die beoordeling te maken. Terwijl dat precies de kennis is die de lerende geacht wordt te ontwikkelen. Een nog niet gepubliceerd artikel van Shen en Tamkin uit 2026 illustreert dit als volgt: softwareontwikkelaars die het schrijven van code volledig aan AI delegeerden, leverden werkende resultaten op maar slaagden daarna niet voor conceptuele tests en konden de code die AI had geproduceerd niet debuggen.
In het artikel bespreekt Cook bovendien het risico van homogenisering. Wanneer alle lerenden in een klas informatie verwerken via hetzelfde taalmodel, gaan ze ook redeneren via dat systeem. De statistische voorkeuren en blinde vlekken van het model worden geleidelijk de standaardbenadering van de lerende. Onderzoek van Sourati, Ziabari en Dehghani laat volgens Cook zien dat grote taalmodellen menselijke expressie en denken homogeniseren in de richting van westerse, academische en mainstream normen. Volwassenen die AI gebruiken, klinken daardoor vaak oppervlakkig. Een kind ontwikkelt daarentegen niet zijn eigen denkwijze, maar neemt die van het AI-model over. Omdat kinderen hun denkvermogen nog aan het opbouwen zijn, is dit effect niet tijdelijk, maar beïnvloedt het de basis van hun denken.
Mijn opmerkingen
Ik schrijf regelmatig dat de context er toe doet als het gaat om effecten van digitale technologie. Timothy Cook maakt dat in deze bijdrage ook duidelijk. Het maakt nogal wat uit of je cognitieve vaardigheden verzwakt of nooit ontwikkeld omdat je cognitieve taken uitbesteed aan AI-tools. We moeten dus veel scherper kijken in welke fase van de ontwikkeling lerenden AI-tools gebruiken, en voor welke taken? Daarbij moeten we lerenden m.i. bewust maken van de risico’s van het uitbesteden van cognitieve taken aan AI-tools.
Verder is het opbouwen van domeinkennis van groot belang. “Cruciaal” zou een AI-chatbot ‘zeggen’. Het is kwalijk om te stellen dat we geen kennis meer hoeven te ontwikkelen omdat AI-tools die kennis heel snel kunnen genereren. Daarnaast is het van belang om een eigen ‘stem’ en stijl te ontwikkelen om homogenisering te voorkomen. Er zal overigens ook meer onderzoek gedaan moeten worden naar de effecten van het gebruik van AI-tools binnen leerprocessen.
Mijn bronnen over (generatieve) artificiële intelligentie
Deze pagina bevat al mijn bijdragen over (generatieve) artificiële intelligentie.
Dank voor deze belangrijke verdieping op effecten van Cognitive Outsourcing! Aangezien AI niet meer weg gaat is volgende vraag: Hoe zorgen we voor traditionele kennisopbouw voor gen Alpha?