Waar ik me de afgelopen weken over verwonderd heb, als het gaat om generatieve AI (deel 41)

Deze week was er weer veel nieuws over (generatieve) AI waarover ik me heb verwonderd. ‘AI’ was schijnbaar alomtegenwoordig tijdens de Super Bowl. Daarnaast heeft Google een nieuw model voor wetenschappelijk onderzoek uitgebracht en verscheen onderzoek naar de vraag waarom LLM’s falen als het gaat om redeneren.

AI art checkAI-bedrijven massaal aanwezig tijdens Super Bowl

De Super Bowl is in de VS best een ‘ding’. Volgens The Rundown viel op dat American football-finale dit jaar een platform werd voor AI-bedrijven die via commercials hun producten onder de aandacht brachten. Anthropic debuteerde met een campagne tegen advertenties in AI. Dit leidden vorige week tot een discussie met OpenAI en Sam Altman. Vodkamerk SVEDKA maakte naar eigen zeggen de eerste grotendeels AI-gegenereerde Super Bowl-commercial, waarbij een robotmascotte dansbewegingen uitvoert die met AI zijn aangeleerd. Meta toonde de mogelijkheden van zijn AI-bril, Amazon presenteerde de nieuwe Alexa+ en Google richtte zich op Gemini en Nano Banana. Ook bedrijven als Base44, Genspark, Ramp, Rippling en Wix lieten AI-gerelateerde commercials zien. Het aandeel van techbedrijven in Super Bowl-reclame steeg naar ongeveer 10 procent.

Grindr test AI-abonnement tot 499 dollar per maand

Datingapp Grindr voert volgens Business Insider momenteel een pilot uit voor een nieuw abonnement met de naam “Edge”, dat AI-functies combineert met bestaande premiumopties. Het bedrijf test verschillende prijzen die variëren per gebruiker, met maandtarieven tussen 350 en 499 dollar. Ter vergelijking: het huidige topabonnement Unlimited kost tussen 28 en 45 dollar per maand, terwijl concurrenten als Tinder, Hinge en Bumble hun duurste abonnementen onder de 100 dollar per maand houden. Edge biedt drie AI-functies: gepersonaliseerde matches (Discover), signaleringsinfo voorafgaand aan berichtenuitwisseling (Insights) en aanbevelingen voor oude chats (A-List). De test loopt in Australië, Nieuw-Zeeland en enkele Amerikaanse steden. Grindr heeft bijna 15 miljoen maandelijkse gebruikers en noemt de pilot onderdeel van een strategie om de app “slimmer en sneller” te maken. Het aandeel van het bedrijf daalde de afgelopen zes maanden met 38 procent.

Google brengt Gemini 3 Deep Think uit voor wetenschappelijk onderzoek

Google heeft een nieuwe versie van Gemini 3 Deep Think beschikbaar gesteld. Deze versie is specifiek ontwikkeld voor complexe vraagstukken op het gebied van wetenschap, onderzoek en techniek. Het model behaalt hoge scores op academische benchmarks: 48,4% op Humanity’s Last Exam, 84,6% op ARC-AGI-2 en gouden medailleniveaus op de Internationale Wiskunde- en Natuurkunde Olympiades van 2025. In de praktijk kan het model worden ingezet voor het analyseren van wetenschappelijke papers, waarbij het logische fouten kan identificeren die door menselijke peer review niet zijn opgemerkt. Ook kan het complexe data interpreteren en fysieke systemen modelleren via code. De tool is beschikbaar voor Google AI Ultra-abonnees via de Gemini-app en wordt via een programma voor vroege toegang aangeboden aan onderzoekers en bedrijven die met de Gemini API werken.

GPT-5.3-Codex-Spark voor sneller programmeren

OpenAI heeft GPT-5.3-Codex-Spark uitgebracht. Dit is een compact AI-model dat specifiek is ontworpen voor realtime programmeerwerk. Het model levert meer dan 1000 tokens per seconde en maakt directe interactie mogelijk tijdens het coderen. Gebruikers kunnen het model onderbreken of bijsturen terwijl het werkt. Codex-Spark behaalt op de benchmarks SWE-Bench Pro en Terminal-Bench 2.0 vergelijkbare resultaten als het grotere GPT-5.3-Codex-model, maar doet dit aanzienlijk sneller. Het model draait op Cerebras’ Wafer Scale Engine 3. Dat is hardware die is geoptimaliseerd voor lage latentie. OpenAI heeft daarnaast verbeteringen doorgevoerd die de overhead per roundtrip met 80% verminderen en de tijd tot het eerste zichtbare token met 50% verkorten. Het model is beschikbaar voor ChatGPT Pro-gebruikers via de Codex-app en wordt geleidelijk uitgerold naar API-gebruikers. Codex-Spark heeft een contextvenster van 128k tokens en ondersteunt vooralsnog alleen tekst.

Meer dan honderd organisaties vragen wereldwijd verbod op AI-uitkleedsoftware

Ruim honderd internationale organisaties, waaronder de gemeente Amsterdam en expertisebureau Offlimits, roepen volgens de NOS op tot een wereldwijd verbod op apps waarmee foto’s van mensen digitaal kunnen worden ‘uitgekleed’. Het manifest vraagt overheden om binnen twee jaar wetgeving in te voeren die het gebruik, de verspreiding en de verkoop van deze tools verbiedt. De technologie wordt vooral misbruikt voor het manipuleren van beelden van vrouwen, meisjes en kinderen, met risico’s op seksuele uitbuiting en chantage. Offlimits registreerde het afgelopen jaar een stijging van 260 procent in meldingen van slachtoffers. Bestuurder Robbert Hoving stelt volgens de NOS dat Nederlandse wetgeving al mogelijkheden biedt om op te treden, maar pleit voor internationale harmonisatie omdat nationale verboden onvoldoende werken. Het aankomende kabinet overweegt maatregelen tegen seksuele deepfakes. Het manifest vraagt ook techbedrijven om hun tools te beschermen tegen misbruik en roept op tot bewustwording via voorlichtingsprogramma’s op scholen. Ik kan me goed vinden in dit initiatief dat m.i. onderstreept dat zelfregulering door de sector tekortschiet.

AI-modellen geven in 30% van de gevallen onjuiste informatie

Onderzoekers van de EPFL en het Max-Planck-Institut hebben vier grote AI-modellen getest op betrouwbaarheid. Ze stelden 950 vragen over juridische, medische, wetenschappelijke en programmeeronderwerpen. Zonder het gebruik van de websearch-optie ligt het percentage onjuiste antwoorden op 60%, met ‘websearch’ daalt dit naar 30%. De meest voorkomende fout is niet een verzonnen bron, maar een correcte bron die de bewering niet ondersteunt. Langere gesprekken verergeren het probleem doordat de AI voortbouwt op eerdere fouten. Hoogleraar Geyer adviseert websearch in te schakelen, gesprekken kort te houden en bronnen zelf te controleren. Bij nicheonderwerpen vult AI kennislacunes op met aannemelijk klinkende maar onjuiste details. Het helpt om de AI te vragen het eigen antwoord kritisch te beoordelen of de originele bron op te zoeken.

Europese kinderen gebruiken AI vooral voor school en tijdbesparing

Uit onderzoek van EU Kids Online onder 25.592 kinderen (9-16 jaar) in 17 Europese landen blijkt dat 72% AI-tools gebruikt. ChatGPT is het populairst. Kinderen zetten AI vooral in voor schoolwerk: teksten schrijven, samenvattingen maken en uitleg krijgen. De belangrijkste redenen zijn tijdsbesparing en gemak. Opvallend: creatief gebruik en advies vragen komt minder voor. Oudere kinderen (15-16 jaar) gebruiken AI vaker en voor meer taken dan jongere. Verschillen tussen jongens en meisjes zijn klein. Kinderen signaleren zelf risico’s: 15% vindt AI onbetrouwbaar, anderen vrezen dat ze lui worden of vaardigheden verliezen. Een kwart gebruikt AI niet uit onverschilligheid of gebrek aan behoefte. Slechts 6% mag het niet van school of ouders. De onderzoekers benadrukken dat kinderen begeleiding nodig hebben om AI goed te benutten. Zonder duidelijke afspraken op scholen ontstaan verschillen tussen leerlingen, met name tussen sociaaleconomische groepen.

Waarom LLM’s falen als het gaat om redeneren

AI-systemen lijken steeds beter te redeneren, maar dit overzichtsartikel laat zien waar het nog structureel misgaat. De auteurs analyseren honderden studies naar zogenoemde redeneerfouten van grote taalmodellen en brengen die samen in een helder kader. Ze onderscheiden verschillende vormen van redeneren – van logisch en sociaal tot fysiek – en laten zien dat AI op al deze terreinen hardnekkige tekortkomingen vertoont. Zo raken modellen snel in de war door kleine variaties in een vraag, maken ze systematische fouten bij eenvoudige logica of rekenen, en hebben ze moeite met sociale situaties en alledaagse fysica. Opvallend is dat veel verbeteringen vooral oppervlakkig werken: prestaties lijken beter, maar blijken instabiel. De belangrijkste conclusie is: AI kan indrukwekkende resultaten laten zien, maar blijft kwetsbaar in situaties waarin consistent en betrouwbaar redeneren nodig is. Dat vraagt om voorzichtigheid bij professioneel gebruik en om verder onderzoek naar de onderliggende oorzaken. De onderzoekers schrijven:

As reasoning-specialized models become more prevalent, sustained attention to failure modes will be essential to ensure that future LLMs not only perform better in reasoning tasks, but fail better (gracefully, transparently, recoverably).

AI-analyse zet authenticiteit Van Eyck-schilderijen ter discussie

Het Zwitserse bedrijf Art Recognition heeft twee versies van ‘Sint-Franciscus ontvangt de stigmata’ onderzocht die aan Jan van Eyck worden toegeschreven. De AI-analyse van het Philadelphia Museum of Art en de Musei Reali in Turijn concludeert dat beide werken met grote waarschijnlijkheid niet door Van Eyck zelf zijn geschilderd. Het algoritme detecteert niet de voor Van Eyck kenmerkende penseelstreken. Kunsthistoricus Noah Charney vermoedt dat beide schilderijen uit Van Eycks atelier komen en het origineel verloren is gegaan. Eric Postma, hoogleraar AI aan Tilburg University en adviseur van Art Recognition, benadrukt dat het algoritme alleen zichtbare elementen analyseert zoals penseelstreken en kleurschakeringen. Hij wijst erop dat restauraties en de staat van het schilderij de analyse kunnen beïnvloeden, waardoor aanvullend onderzoek nodig blijft. AI-tools worden steeds vaker toegepast in de kunstwereld, maar menselijke expertise blijft noodzakelijk voor een definitief oordeel over authenticiteit.

Anthropic publiceert risicorapport over sabotagegevaar Claude Opus 4.6

Anthropic heeft een uitgebreid risicorapport gepubliceerd over Claude Opus 4.6, waarin het bedrijf onderzoekt of het AI-model zelfstandig schadelijke acties zou kunnen ondernemen. Het rapport analyseert acht mogelijke scenario’s, van het manipuleren van onderzoeksresultaten tot het plaatsen van zogenaamde ‘backdoors’ in code. De conclusie: het risico op catastrofale sabotage is zeer laag maar niet verwaarloosbaar. Anthropic baseert zich op meerdere beveiligingslagen: training die geen gevaarlijke doelen aanmoedigt, uitgebreide alignment-tests en monitoring van modelgedrag. Het bedrijf stelt dat Claude Opus 4.6 te beperkt is in complexe taken om effectief veiligheidsmaatregelen te omzeilen. Wel erkent Anthropic dat context-afhankelijk ongewenst gedrag niet volledig uit te sluiten is. Het rapport biedt inzicht in hoe AI-ontwikkelaars omgaan met potentiële veiligheidsrisico’s van hun systemen, inclusief de beperkingen van huidige testmethoden.

AI vergroot werkdruk in plaats van deze te verlagen

Recent Amerikaans onderzoek laat zien dat AI-tools de werkdruk juist kunnen verhogen. Gedurende acht maanden volgden onderzoekers 200 medewerkers van een technologiebedrijf. Medewerkers werkten sneller, namen meer taken op zich en werkten buiten reguliere uren, vaak op eigen initiatief. AI maakte taken toegankelijker, waardoor productmanagers code gingen schrijven en onderzoekers technische taken uitvoerden. Werk vervaagde met vrije tijd doordat prompts gebruiken laagdrempelig aanvoelde. Medewerkers voelden zich productiever maar niet minder druk, sommigen juist drukker. De kortetermijnwinst kan leiden tot werkdruktoename, cognitieve vermoeidheid en burn-out. Organisaties moeten volgens de onderzoekers een ‘AI-praktijk’ ontwikkelen met normen rond gebruik, zoals geplande pauzes om beslissingen te evalueren, gestructureerde werkvolgorde in plaats van continue beschikbaarheid, en momenten voor menselijk contact. Zonder bewuste sturing maken AI-toepassingen het eenvoudiger om meer te doen, maar moeilijker om te stoppen.

Google ontwikkelt tool voor simulatie van groepsgesprekken met AI

Onderzoekers van Google XR presenteerden een open-source framework voor het ontwerpen en testen van groepsgesprekken tussen mensen en AI-agents. Het systeem, met de naam DialogLab, scheidt de sociale structuur (deelnemers, rollen, subgroepen) van het gespreksverloop (fasen, spreekbeurten, interrupties). Gebruikers kunnen via een visuele interface avatars positioneren, persona’s definiëren en conversatiepatronen configureren. DialogLab biedt drie testmodi: menselijke controle (waarbij ontwerpers AI-reacties kunnen bewerken), autonome simulatie en reactieve modus. Een evaluatie met veertien deelnemers uit gamedesign, onderwijs en sociale wetenschappen liet zien dat de menselijke controlemodus het meest betrokken en realistisch werd ervaren. Het framework is bedoeld voor diverse toepassingen, van het oefenen van presentaties tot het ontwikkelen van dynamische game-personages en het bestuderen van groepsdynamiek. De onderzoekers verwachten dat toekomstige versies ook non-verbale communicatie zoals gezichtsuitdrukkingen kunnen integreren.

Student wint rechtszaak na onjuiste AI-plagiaat beschuldiging

Een student van Adelphi University heeft volgens InsideHigherEd een rechtszaak gewonnen nadat hij ten onrechte was beschuldigd van plagiaat met AI. Turnitin’s AI-detector concludeerde dat zijn essay volledig door AI was geschreven, maar twee andere detectoren toonden aan dat de tekst door een mens was gemaakt. De universiteit handhaafde de beschuldiging in beroep, waarna de familie juridische stappen ondernam. Een federale rechter oordeelde dat de plagiaat-bevinding onterecht was. De universiteit moet de beschuldiging nu uit het dossier van de student verwijderen. De familie besteedde een zescijferig bedrag aan advocaatkosten. AI-detectietools staan bekend om het hoge aantal ‘false positives’ dat ze genereren. Ze zijn nog steeds niet betrouwbaar in het gebruik. Uiteraard kun je ook vraagtekens plaatsen bij essays als summatieve beoordeling.

OpenAI verbetert onderzoeksfunctie ChatGPT

OpenAI heeft verbeteringen doorgevoerd in de deep research-functie van ChatGPT. Gebruikers kunnen onderzoek nu richten op specifieke websites en gekoppelde apps als bronnen. Een aangepaste interface maakt het starten en beheren van onderzoek overzichtelijker. Nieuwe functies omvatten het aanpassen van een onderzoeksplan voordat dit start en het bijsturen tijdens het onderzoeksproces. De wijzigingen zijn vandaag beschikbaar voor Plus- en Pro-gebruikers. Free- en Go-gebruikers krijgen de komende dagen toegang tot deze functionaliteit. De aanpassingen moeten leiden tot nauwkeurigere rapporten met meer controle over het onderzoeksproces.

ByteDance test nieuwe AI-videomodel Seedance 2.0

ByteDance, het Chinese bedrijf achter TikTok, test momenteel Seedance 2.0. Dit is een AI-model voor het genereren van video’s. Het systeem kan werken met tekst, afbeeldingen, audio en video als invoer en produceert video’s van maximaal 15 seconden in 2K-resolutie. De uitvoer bevat gesynchroniseerde audio die het model zelf genereert. Seedance 2.0 is beschikbaar via ByteDance’s Jimeng AI-platform en wordt op sociale media gedeeld door gebruikers die verschillende stijlen en toepassingen testen. ByteDance lijkt ook Seedream 5.0 uit te testen. Dat is een AI-model voor het maken van afbeeldingen dat vergelijkbaar is met concurrerende systemen. Via deze website worden Seedance 2.0, Kling 3.0 van Kuaishou, Sora 2 van OpenAI, en Veo 3.1 van Google met elkaar vergeleken.

Anthropic compenseert elektriciteitskosten door datacenters

Anthropic kondigt aan dat het bedrijf zelf de stijging van elektriciteitsprijzen voor consumenten zal dekken die voortkomen uit zijn datacenters. Het trainen van één geavanceerd AI-model vergt binnenkort gigawatts aan stroom, en de Amerikaanse AI-sector heeft de komende jaren minimaal 50 gigawatt nodig. Datacenters kunnen elektriciteitsprijzen op twee manieren verhogen: door kosten voor netinfrastructuur zoals transmissielijnen en door toegenomen vraag die de markt aanscherpt. Anthropic betaalt daarom volledige kosten voor netupgrades en werkt aan het toevoegen van nieuwe stroomopwekking. Waar dat nog niet lukt, compenseert het bedrijf prijsstijgingen door vraageffecten. Het bedrijf investeert ook in systemen die stroomverbruik verlagen tijdens piekuren en zet waterbesparende koeltechnologie in. Anthropic benadrukt dat ook systeemveranderingen nodig zijn, zoals snellere vergunningsprocedures en netuitbreiding. De belofte geldt voor datacenters die Anthropic zelf ontwikkelt; voor gehuurde capaciteit onderzoekt het bedrijf verdere mogelijkheden.

Mijn bronnen over (generatieve) artificiële intelligentie

Deze pagina bevat al mijn bijdragen over (generatieve) artificiële intelligentie, zoals ChatGPT.

Delen

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *