Waar ik me de afgelopen week over verwonderd heb, als het gaat om generatieve AI (deel 44)

Met behulp van dit 44ste overzicht van berichten over (generatieve) AI, waarover ik me de afgelopen week heb verwonderd, probeer ik je weer bij te ‘praten’ over deze ontwikkeling. Ik begin met het voorlopige ‘staartje’ van het conflict tussen Anthropic en het Pentagon, en de positie van OpenAI daarbinnen. Maar er is gelukkig meer te melden. Bijvoorbeeld een heuse protestmars tegen ‘AI’ en innovaties van toepassingen.
Protest tegen AI

OpenAI herziet Pentagoncontract na interne kritiek

De afgelopen week was er nog steeds de nodige aandacht voor het geëscaleerde conflict tussen het Pentagon en Anthropic, en de positie van OpenAI. Ik heb daar zelf uitvoerig over geschreven. OpenAI-CEO Sam Altman heeft halverwege de week via X bekendgemaakt dat het contract met het Amerikaanse ministerie van Defensie ingrijpend is herzien. Het oorspronkelijke contract bevatte dezelfde bewoordingen die Anthropic eerder had geweigerd te accepteren, en werd binnen 24 uur afgerond nadat het Pentagon Anthropic had uitgesloten. Altman omschreef de deal zelf als overhaast en onhandig, en stelde dat hij liever de gevangenis in zou gaan dan een ongrondwettelijk bevel op te volgen. OpenAI-onderzoeker Noam Brown verduidelijkte op X dat OpenAI voorlopig geen diensten levert aan de NSA of andere inlichtingendiensten. Intern erkende Altman tijdens een personeelsbijeenkomst dat de deal weliswaar de juiste keuze was, maar gepaard ging met serieuze reputatieschade. De aankondiging volgde op protest van medewerkers, opzeggingen van gebruikers en een toestroom van nieuwe gebruikers bij Anthropic. Anthropic-CEO Dario Amodei noemde de AI-deal van OpenAI met het Pentagon in een intern memo volgens The Information “voor 80% veiligheidstheater”, terwijl hij OpenAI-topman Sam Altman beschuldigde van “gaslighting” en het politiek inschikken. Opvallend genoeg liet Amodei kort daarna een verzoenender toon horen. Al met al een nogal bizar verhaal.

Anthropic: jongere werknemers ondervinden al gevolgen van AI

Anthropic publiceerde deze week een onderzoek naar de invloed van AI op de arbeidsmarkt. De onderzoekers keken welke taken AI kan automatiseren én welke taken gebruikers Claude al voor hen laten uitvoeren. Computerprogrammeurs scoren het hoogst, met 75% van hun taken binnen AI-bereik, gevolgd door klantenservicemedewerkers en werknemers die data invoeren (67%). Ongeveer een derde van de Amerikaanse beroepsbevolking wordt vooralsnog niet blootgesteld aan AI (in hun werk). Daarbij gaat het vooral om beroepen als kok of barman. Massaontslagen zijn er niet; de werkloosheid steeg niet opvallend na de introductie van ChatGPT in 2022. Maar er is wel een ander signaal: het aantal nieuwe banen in AI-gevoelige sectoren voor 22- tot 25-jarigen daalde met 14%. Jongeren die de arbeidsmarkt betreden, merken dus al dat AI de instroom in bepaalde functies remt. Dit onderzoek vormt een feite een bevestiging van datgene wat al langer bekend is. Het is trouwens de vraag wat de gevolgen zullen zijn van ‘fysieke AI’ voor praktisch geschoold werk.

AI-protest trekt door Londen

De afgelopen week trokken circa 500 mensen door het Londense techkwartier tijdens de ‘March Against the Machines’, georganiseerd door onder meer Pause AI en Pull the Plug. De optocht vertrok bij het kantoor van OpenAI, passeerde Google DeepMind en Meta, en eindigde in een volksvergadering. De bezwaren liepen uiteen van het verspreiden van AI-‘slop’ en beelden van misbruik tot risico’s op autonome wapens. De organisaties eisen democratische controle over en een pauze op de ontwikkeling van geavanceerde AI-systemen.

AP dringt aan op snelle AI-regelgeving: ‘Grondrechten staan op het spel’

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) roept volgens de NOS het kabinet op om vaart te maken met AI-regelgeving, omdat er volgens de waakhond nu een tekort aan toezicht is. Voorzitter Aleid Wolfsen wijst op concrete risico’s zoals deepfakes, AI-gestuurde fraude en psychische schade door chatbots. Als waarschuwend voorbeeld noemt hij het toeslagenschandaal, waarbij een discriminerend algoritme mensen in ernstige problemen bracht. Ook bij werving en selectie kunnen fouten ontstaan als AI zonder menselijk toezicht beslissingen neemt, wat kan leiden tot discriminatie zonder mogelijkheid tot verweer. Europese AI-wetgeving bestaat al, maar Nederland moet deze nog omzetten naar nationale regels die voorwaarden stellen aan het op de markt brengen en gebruiken van AI-systemen. Wolfsen vergelijkt dit met medicijnen en auto’s: die moeten eerst getest zijn voordat ze de markt op mogen.

Meta sluit miljardendeal met Google voor huur van AI-chips

Meta heeft een meerjarige overeenkomst gesloten met Google om TPU-chips (Tensor Processing Units) te huren voor het trainen van zijn volgende generatie AI-modellen. De deal is naar schatting meerdere miljarden dollars waard en is strategisch ook van belang voor Google: het bedrijf wil hiermee de dominantie van Nvidia in de AI-chipmarkt aanvechten. Meta blijft tevens een grote afnemer van Nvidia-chips, maar wil zijn afhankelijkheid van één leverancier verminderen. Google vormt een joint venture om TPU-capaciteit aan derden aan te bieden.

NotebookLM maakt video’s op basis van je eigen bronnen en breidt infographic-opties uit met aanpasbare stijlen

Google’s NotebookLM blijft me verbazen. Sinds deze week heeft deze applicatie een nieuwe functie: Cinematic Video Overviews. Daarmee kunnen gebruikers automatisch video’s laten genereren op basis van hun eigen documenten en notities. De functie gebruikt meerdere AI-modellen — waaronder Gemini en Veo 3 — om animaties en beelden te combineren met een verhaalstructuur die aansluit bij de aangeleverde bronnen. Het systeem bepaalt zelf de opbouw, visuele stijl en het format van de video. Dit gaat verder dan eerdere versies, waarbij AI alleen gesproken tekst over statische dia’s legde. Cinematic Video Overviews is vooralsnog alleen beschikbaar in het Engels, voor betalende Google AI Ultra-abonnees van 18 jaar en ouder, via web en mobiel. Ik vermoed ovberigens wel dat deze functie veel energie nodig heeft. Daarnaast krijgt Google’s NotebookLM nieuwe opmaakopties voor infographics. Dat hebben ze op X bekend gemaakt. Gebruikers kunnen nu kiezen uit tien vooringestelde stijlen — waaronder editorial, clay, brick en kawaii — of een eigen stijl aanmaken. Het idee is dat complexe bronmaterialen met één klik worden omgezet in visueel overzichtelijke infographics. Deze functie is afgelopen dinsdag beschikbaar gesteld.

OpenAI meet met partners leereffecten van AI op lange termijn

De meeste onderzoeken naar AI in het onderwijs meten leerresultaten via toetsscores, maar geven geen inzicht in de leereffecten op langere termijn. OpenAI wil dat naar eigen zeggen veranderen. Samen met de Universiteit van Tartu en het SCALE Initiative van Stanford ontwikkelde het bedrijf de Learning Outcomes Measurement Suite. Dat is een raamwerk voor longitudinaal onderzoek naar de effecten van AI op leren. Het systeem kijkt niet alleen naar toetsprestaties, maar ook naar motivatie, doorzettingsvermogen, metacognitie en creatief denken. Het meetinstrument wordt nu gevalideerd in Estland, met bijna 20.000 leerlingen van 16 tot 18 jaar. Op zich is het belangrijk te kijken naar de effecten van het gebruik van AI voor leren op de lange termijn. Maken lerenden toetsen beter, of ontwikkelen ze echt nieuwe kennis en vaardigheden die ze kunnen toepassen? Daar komt bij dat de context van invloed kan zijn op deze laatste vraag, evenals de wijze waarop ‘AI’ wordt ingezet binnen het leerproces. Ook kunnen speciaal voor het onderwijs ontwikkelde AI-toepassingen ook leerzamer zijn dan ChatGPT met de ‘study modus’.

Meta aangeklaagd om privacyschending AI-bril

Meta wordt in de Verenigde Staten aangeklaagd vanwege privacyproblemen rond zijn AI-bril. Onderzoek door Zweedse kranten wees namelijk uit dat medewerkers van een Keniaans subcontractingbedrijf beelden bekeken van gebruikers waar ook intieme en seksueel expliciete opnames deel van uit maakten. De aanklacht, ingediend door twee Amerikaanse consumenten, stelt dat Meta de privacywetgeving heeft geschonden en misleidende reclame heeft gemaakt. De bril werd namelijk aangeprezen met beloften als “ontworpen voor privacy, door jou beheerd.” In 2025 werden meer dan zeven miljoen van deze brillen verkocht; de beelden worden verwerkt in een ‘datapijplijn’ voor beoordeling, zonder dat gebruikers zich kunnen afmelden. Meta stelt dat menselijke beoordeling van gedeelde content in de privacyvoorwaarden staat vermeld. De Britse toezichthouder ICO is inmiddels een onderzoek gestart. Er is overigens bij de introductie van deze brillen al gewaarschuwd voor privacyschending.

AI veroorzaakt wereldwijde tekorten aan geheugenchips en hogere smartphoneprijzen

De grote vraag naar geheugen voor AI-datacenters heeft geleid tot een wereldwijd tekort aan geheugencomponenten. Fabrikanten in Azië hebben hun productie grotendeels omgeschakeld naar chips voor de AI-industrie, wat ten koste gaat van de consumentenelektronicamarkt. De gemiddelde smartphoneprijs steeg naar een record van 523 dollar, een stijging van 14 procent ten opzichte van een jaar eerder. Prijzen voor DRAM- en HBM-chips zijn in het eerste kwartaal van 2026 bijna verdubbeld. Analisten verwachten dat de prijzen pas medio 2027 stabiliseren. Bron: https://edition.cnn.com/2026/02/27/tech/ai-memory-chips-smartphones-intl-hnk 

Alleen mensen zijn auteur: VS-rechter sluit AI uit van auteursrecht

Het Amerikaanse Hooggerechtshof heeft geweigerd een zaak te behandelen over de vraag of AI-gegenereerde kunst auteursrechtelijk beschermd kan worden. Daarmee blijven eerdere uitspraken van lagere rechtbanken van kracht: alleen mensen kunnen als auteur worden aangemerkt. De zaak draait om Stephen Thaler, een computerwetenschapper die in 2018 auteursrecht aanvroeg voor werk dat zijn AI-systeem DABUS zelfstandig had gegenereerd. Het Copyright Office wees dit af. Deze beslissing is sinds die tijd door meerdere rechters bekrachtigd. Ook het Amerikaanse ministerie van Justitie schaarde zich achter dit standpunt. De rechter wees er wel op dat Thaler zichzelf als auteur had kunnen opgeven voor door AI ondersteund werk. Dit laat zien dat de deur voor zulke werken in relatie tot auteursrecht niet volledig gesloten is.

Techbedrijven ondertekenen energiebelofte bij Witte Huis

Op 4 maart 2026 tekenden leidinggevenden van Google, Microsoft, Meta, Oracle, xAI, OpenAI en Amazon in het Witte Huis de zogenoemde ‘Ratepayer Protection Pledge’. De bedrijven beloven dat zij voor nieuwe AI-datacenters hun eigen energievoorziening bouwen of inkopen, zodat Amerikaanse consumenten niet via hogere energierekeningen meebetalen aan de groeiende stroomvraag van AI-infrastructuur. Het initiatief werd aangekondigd door president Trump tijdens zijn State of the Union. In de VS is de nodige reuring ontstaan omdat mensen zorgen hebben over de energieconsumptie en de energiekosten.

Anthropic maakt overstappen naar Claude makkelijker

Anthropic heeft een tool uitgebracht waarmee gebruikers hun opgeslagen voorkeuren en context vanuit andere AI-systemen eenvoudig naar Claude kunnen overzetten. Het werkt als volgt: de gebruiker kopieert een aangeleverde prompt naar zijn huidige chatbot, plakt de uitvoer in het geheugen van Claude, en binnen 24 uur is de overstap actief. Het systeem haalt opgeslagen instructies, persoonlijke gegevens, projectcontext en gedragsvoorkeuren op uit ChatGPT, Gemini of Copilot. Nieuw is ook dat de geheugenfunctie van Claude nu beschikbaar is voor gratis gebruikers, zodat iedereen voortaan context kan opbouwen over meerdere gesprekken heen. Daarnaast krijgt Claude Code een automatische geheugenupdate, waarmee projectcontext, foutopsporingspatronen en werkgewoonten automatisch worden bewaard tussen sessies. Anthropic springt hiermee snel in op de neiging van groepen gebruikers om een overstap te maken naar Claude. Je kunt dus niet het exportbestand van, bijvoorbeeld, ChatGPT, importeren in Claude.

Google brengt goedkoop en snel Gemini 3.1 Flash-Lite uit

Google is deze week gekomen met Gemini 3.1 Flash-Lite. Dit is het snelste en meest betaalbare model in de Gemini 3-reeks. Het model is bedoeld voor toepassingen waarbij grote hoeveelheden verzoeken worden verwerkt en een topmodel niet nodig is. Ten opzichte van zijn voorganger scoort Flash-Lite 12 punten hoger op de Artificial Analysis Intelligence Index en presteert het beter op redeneren dan grotere modellen uit de vorige generatie. Qua prijs is het model aanzienlijk goedkoper dan concurrenten: een kwart van de prijs van Anthropic’s Haiku en een achtste van Gemini 3.1 Pro. Wel zijn de outputkosten drie keer zo hoog als bij de vorige versie. Flash-Lite verschijnt enkele weken na de release van Gemini 3.1 Pro en completeert daarmee Googles gelaagde modelaanbod binnen de reeks Gemini 3-modellen.

OpenAI vernieuwt standaardmodel van ChatGPT en komt met GPT 5.4

OpenAI heeft GPT-5.3 Instant uitgebracht als nieuw standaardmodel voor alle ChatGPT-gebruikers. De nadruk bij deze update ligt op de manier waarop het model communiceert, niet op uitgebreidere redeneervaardigheden. OpenAI richt zich daarbij expliciet op het terugdringen van onnodige weigeringen en een toon die het bedrijf zelf als ‘cringe’ omschreef. Daarnaast meldt OpenAI een daling van het aantal ‘hallucinaties’: ruim 25% minder bij zoekopdrachten op het web en bijna 20% minder bij vragen op basis van de interne kennisbasis, gemeten via eigen benchmarks. Ook zou het model beter presteren als schrijfassistent en bij het presenteren van informatie. Een beperkte verbetering, zo te lezen. Afgelopen donderdag kwam OpenAI met GPT-5.4. Dit model combineert verbeterde redeneer-, codeer- en agentische mogelijkheden in één model. Op de zogenaamde GDPval-benchmark, die taken test over 44 beroepen, presteert GPT-5.4 volgens OpenAI in 83% van de vergelijkingen op of boven het niveau van vakspecialisten. Vergeleken met GPT-5.2 zijn individuele beweringen 33% minder vaak onjuist en volledige antwoorden 18% minder vaak foutief. Ik heb de afgelopen week afscheid genomen van ChatGPT en kan er uit eigen ervaring dus niet meer over oordelen.

Jack Dorsey ontslaat bijna de helft van Block-medewerkers vanwege AI

Fintech-bedrijf Block, opgericht door Jack Dorsey, heeft meer dan 4.000 banen geschrapt. Dat is bijna 40 procent van het totale personeelsbestand. Dorsey stelde dat de AI-tools die het bedrijf zelf bouwt en gebruikt, gecombineerd met kleinere teams, een fundamenteel nieuwe manier van werken mogelijk maken. Centraal in de strategie staat een intern AI-agent met de naam ‘Goose’ die  taken automatiseert en workflows afhandelt. Dorsey verwacht dat de meeste bedrijven binnen een jaar vergelijkbare stappen zullen zetten. Medewerkers krijgen minimaal twintig weken ontslagvergoeding. Het aandeel Block steeg na de aankondiging met 17 procent.

Mijn bronnen over (generatieve) artificiële intelligentie

Deze pagina bevat al mijn bijdragen over (generatieve) artificiële intelligentie, zoals ChatGPT.

Delen

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *