Onlangs was de Engelstalige variant al beschikbaar, nu ook de Nederlandstalige uitgave: het SURF Tech Trends 2026 rapport. Bijna 33 mb en 189 pagina’s groot. Wat zijn de belangrijkste onderdelen?
Het Tech Trends-rapport 2026 van SURF biedt een overzicht van technologische ontwikkelingen die de komende jaren invloed hebben op onderwijs en onderzoek. De publicatie is gebaseerd op internationale trendstudies en inzichten van experts binnen en buiten de SURF-coöperatie. Het rapport beschouwt technologie in samenhang met maatschappelijke, economische en ecologische factoren zoals vergrijzing, digitalisering, klimaatverandering en geopolitieke spanningen. Deze context bepaalt volgens SURF de richting waarin onderwijsinstellingen zich moeten ontwikkelen. Naast technologische volwassenheid wordt nadruk gelegd op publieke waarden als privacy, autonomie, inclusiviteit en duurzaamheid.
Digitale transformatie heeft volgens het rapport een fundamentele invloed op de manier waarop deelnemers aan onze samenleving – van burgers tot bedrijven en publieke organisaties – met elkaar omgaan, samenwerken, leren en presteren. De digitale ontwikkelingen voltrekken zich in een steeds sneller tempo. Dat heeft bijvoorbeeld geleid tot een uitzonderlijk hoge acceptatiegraad van AI in de afgelopen jaren.
Het rapport onderscheidt ook zogenaamde “drivers” (drijfveren) . Dit zijn krachtige factoren die de fundamenten van de samenleving beïnvloeden en hervormen, inclusief onderwijs en onderzoek. Drivers opereren in een steeds complexere en onderling verbonden wereld. Zij bieden inzicht in te hebben, en helpen om betere beslissingen te nemen en ons voor te bereiden op de toekomst. Deze drivers omvatten:
- Maatschappelijke verwachtingen
- Geavanceerde technologieën
- Economische verschuivingen
- Urgente milieukwesties
- Veranderende beleids- en regelgevingskaders
Vergelijk dit met mijn opvattingen over factoren die trends beïnvloeden.
Het rapport bestaat verder uit tien hoofdstukken die elk een belangrijke technologische trend behandelen, en volgens een vast format worden beschreven.
1. Artificial intelligence (AI)
AI blijft een drijvende kracht achter innovatie. Toegang tot grote AI-modellen wordt breder, terwijl er meer aandacht komt voor ‘responsible AI’, waarbij ethiek en transparantie centraal staan. Mens-machine samenwerking neemt toe, en naast grote taalmodellen ontstaan kleinere, domeinspecifieke varianten die beter aansluiten op onderwijs- en onderzoekstoepassingen. De interactie tussen hardware en AI-systemen ontwikkelt zich verder, wat leidt tot snellere, energiezuinigere toepassingen.
2. Immersive technologies
Augmented en virtual reality (AR/VR) worden toegankelijker, onder meer door slimme brillen en generatieve AI die de creatie van XR-content vereenvoudigt. AI verbetert de gebruikerservaring, en overheden investeren meer in XR-infrastructuur. Grote technologiebedrijven strijden om invloed binnen de ‘XR-stack’. Dat is de keten van hard- en software die deze toepassingen mogelijk maakt.
3. Datamanagement
Het delen en beheren van data verschuift naar Europese standaarden gebaseerd op de zogenaamde FAIR-principes (Findable, Accessible, Interoperable, Reusable). Deze principes versterken digitale ecosystemen waarin veilig datadelen centraal staat. TRUST-principes worden leidend voor opslag en beveiliging, en nieuwe technieken zoals DNA-gebaseerde gegevensopslag maken langdurige dataopslag mogelijk.
4. Digitaal vertrouwen
Decentrale oplossingen, zoals Self-Sovereign Identity (SSI), geven gebruikers meer controle over hun gegevens. Organisaties werken aan digitale ‘wallets’ en productpaspoorten die transparantie bevorderen. Er ontstaat een overgang van hiërarchische naar gedistribueerde modellen van vertrouwen, ondersteund door zogeheten digital trust frameworks.
5. Cybersecurity
AI speelt een dubbele rol in beveiliging: zowel als hulpmiddel voor detectie en verdediging, als mogelijk risico bij misbruik. Privacyverhogende technologieën worden toegankelijker, en de voorbereiding op ‘post-quantumcryptografie’ krijgt prioriteit. De beveiliging van cloudomgevingen en het internet of things vraagt om nieuwe protocollen en maatregelen.
6. Cloudcomputing
De focus verschuift naar Europese cloudsoevereiniteit en de inzet van AI-gestuurde hardware om datacenters efficiënter te beheren. Onderzoek en onderwijs krijgen te maken met ‘edge computing’, waarbij verwerking dichter bij de bron van data plaatsvindt. Cloud-native ontwerpprincipes worden de norm voor nieuwe diensten en applicaties.
7. Computing
Er ontstaat behoefte aan hybride computerplatforms die verschillende soorten hardware combineren. Neuromorphic computing – geïnspireerd op de werking van het menselijk brein – en fotonische technologieën versnellen informatieverwerking. Ook wordt gekeken naar biologische systemen als inspiratie voor nieuwe rekenmodellen.
8. Connectiviteit
De groei van draadloze netwerken en glasvezelinfrastructuur vormt de ruggengraat van de kenniseconomie. Netwerkbeheer wordt steeds vaker ondersteund door AI (AIOps) en digital twins. Tegelijk groeit de aandacht voor energieverbruik en ecologische impact van datanetwerken.
9. Quantumtechnologieën
Quantumcomputing ontwikkelt zich van experimenteel naar praktisch toepasbaar. Er wordt gewerkt aan fouttolerante systemen (FTQC) en robuustere hardware. Quantum-sensing vindt intussen ingang in andere onderzoeksdomeinen. Dat biedt nieuwe mogelijkheden om te meten.
10. Wildcards
Tot slot belicht SURF technologieën met een onzekere, maar potentieel grote impact. Voorbeelden zijn hersengestuurde interfaces, humanoïde robots en regeneratieve implantaten in de zorg. Ook de strategische noodzaak van Europese chipsoevereiniteit wordt benadrukt.
De publicatie wil fungeren als strategisch kompas en inspiratiebron voor wie richting geeft aan de digitale toekomst van onderwijs en onderzoek.
Mijn opmerkingen
Dit is een indrukwekkende uitgave, alleen al vanwege de opzet en omvang. Ik heb het rapport niet volledig gelezen. Ik heb de publicatie geupload naar Google Notebook LM. Vervolgens heb ik veel gestelde vragen laten genereren, een audio samenvatting -je hebt nu de keuze uit meerdere formats- en ben ik bezig met het stellen van gerichte vragen. Deze blogpost heb bik zelf geschreven. Wel met behulp van ChatGPT.
Geef een reactie