MainDeck als alternatief voor LinkedIn (ik heb er een profiel, jij ook?)

Ik maak sinds gisteren gebruik van MainDeck. MainDeck is een Europees alternatief voor LinkedIn, en ik ga het (vooralsnog?) gebruiken naast mijn bestaande account op LinkedIn. Onder mijn adres maindeck.eu/md/wilfredrubens ben ik daar te vinden. Sluit jij ook aan?

MainDeck is een zakelijk netwerk dat draait op Europese infrastructuur en dat inzet op transparantie. Waar LinkedIn een chronologisch overzicht heeft losgelaten voor een algoritme dat op basis van onbekende criteria bepaalt wat je te zien krijgt, houdt MainDeck een tijdlijn aan die het nieuwste bericht bovenaan zet. Profielen zijn standaard niet zichtbaar voor iedereen, alleen voor aangemelde leden. Aanbevelingen worden toegelicht, en zoeken blijft breder dan alleen wat het systeem je voorstelt. Het platform werkt met zogeheten Decks: gedeelde ruimtes rond een onderwerp, en met tags waarmee berichten aan onderwerpen worden gekoppeld zonder verborgen weging.

Mijn stap heeft te maken met een aantal zaken die verder gaan dan alleen MainDeck zelf. LinkedIn is eigendom van Microsoft, een Amerikaans bedrijf, en gegevens van Europese gebruikers komen terecht op infrastructuur buiten de Europese Economische Ruimte. De Amerikaanse overheid kan ook LinkedIn verplichten om jouw data beschikbaar te stellen. Persoonlijk ben ik er niet bang voor, maar het gaat om het principe.

Dat maakt gebruikers afhankelijk van een partij die niet onder Europese regelgeving valt op de manier waarop een in de EU gevestigde dienst dat wel doet. Die afhankelijkheid van een beperkt aantal grote Amerikaanse techbedrijven speelt niet alleen bij LinkedIn, maar bij een groot deel van de diensten die we dagelijks gebruiken. Ik gebruik om vergelijkbare redenen al langer Signal naast WhatsApp (waar ik het liefste helemaal mee zou willen stoppen).

Deze keuze raakt aan een paar met elkaar samenhangende verschijnselen. Vendor lock-in betekent dat je als gebruiker vastzit aan een leverancier omdat overstappen kosten of moeite met zich meebrengt, ook als een alternatief beschikbaar is. Digitale autonomie en digitale zelfbeschikking gaan over de mate waarin je zelf kunt bepalen waar je gegevens staan, wie ze kan inzien en onder welke voorwaarden. Digitale soevereiniteit gaat een stap verder en betreft de mate waarin een land of regio grip heeft op de digitale infrastructuur die burgers en organisaties gebruiken. Een Europees platform waarvan de servers binnen de EER staan, sluit daarbij aan.

Naast deze afhankelijkheid speelt ook kritiek op hoe LinkedIn zelf functioneert. Het algoritme is niet transparant: gebruikers weten niet precies op basis van welke criteria berichten wel of niet worden getoond. Er zijn aanwijzingen dat berichten met een link naar een externe pagina minder bereik krijgen dan berichten die binnen het platform blijven. Dat zet gebruikers ertoe aan content binnen LinkedIn te houden in plaats van door te verwijzen naar de bron. Dat werkt in het voordeel van het platform zelf, niet per se van de gebruiker die iets wil delen. Tot nu toe was er niet echt een Europees alternatief voor LinkedIn, nu wel.

Tegelijk ben ik me bewust van een aantal mechanismen die een overstap lastig maken. Het netwerkeffect houdt in dat de waarde van een platform toeneemt naarmate meer mensen het gebruiken; een netwerk met weinig contacten levert weinig op, ongeacht de kwaliteit van het platform zelf. Dat leidt tot netwerk lock-in: je blijft ergens omdat je contacten er zitten, ook als je zelf liever zou vertrekken. En dat weer hangt samen met het critical-mass-probleem: een nieuw platform heeft pas waarde als een voldoende grote groep overstapt, maar niemand wil als eerste gaan omdat de winst dan nog uitblijft.

Ik realiseer me echter dat er niets verandert als je zelf niet beweegt, en dat het waarschijnlijk lang duurt voordat ik afscheid kan nemen van LinkedIn, als dat moment al komt. Voorlopig gebruik ik beide naast elkaar.

Wie mee wil doen: ik mag drie mensen uitnodigen voor MainDeck. De eerste drie die hun mailadres mailen naar wilfred[at]wilfredrubens.com ontvangen van mij een uitnodiging. Zelf registreren kan ook, via de registratiepagina van MainDeck. Mijn profiel staat op maindeck.eu/md/wilfredrubens.