Het cognitieve web-model combineren met Mayer’s Principles of Multimedia Learning

Onlangs stuitte ik op een artikel waarin Aaron Barlin de taxonomie van Bloom combineert met Richard Mayers’ principes van multimedialeren. Aangezien ik enkele weken geleden het cognitieve web-model van Elletron presenteerde als alternatief voor Bloom’s taxonomie, probeer ik in deze blogpost dit model te combineren met Mayer’s Principles of Multimedia Learning.

De taxonomie van Bloom is één van de meest gebruikte modellen op het gebied van leren, opleiden en onderwijs. Het model is echter ook bekritiseerd en achterhaald, zelfs de herziene versie. Peter Ellerton heeft daarom het Cognitieve Web Model ontwikkeld. Dit model beschouwt cognitieve vaardigheden als onderling verbonden knooppunten in een web van onderzoek, waarbij het activeren van één vaardigheid automatisch andere vaardigheden activeert.

In plaats van de gefixeerde hiërarchie van Bloom’s taxonomie stelt Ellerton voor dat cognitieve vaardigheden zoals analyseren, evalueren en rechtvaardigen dynamisch met elkaar verbonden zijn. Wanneer je bijvoorbeeld een stelling evalueert, analyseer je automatisch de onderliggende argumenten en moet je je oordeel kunnen verantwoorden. De cognitieve handelingen  analyse, evaluatie, rechtvaardiging en uitleggen komen telkens terug in goed onderwijs.

De kracht van deze benadering is dat ze niet uitgaat van niveaus, maar van relaties. Leren wordt zo een proces van verbindingen leggen. Docenten kunnen dit benutten door bewust leeractiviteiten te ontwerpen waarin meerdere van deze cognitieve processen samen optreden. Een opdracht waarin lerenden een afbeelding van een oude beschaving moeten interpreteren, vraagt bijvoorbeeld om analyse (wat zie je?), uitleggen (wat betekent dit?), evaluatie (hoe overtuigend is die uitleg?) en rechtvaardiging (waarom denk je dat?).

Aaron Barlin laat in het artikel Blending Bloom’s and Mayer’s: Visual Design That Scaffolds Learning zien dat goed visueel ontwerp een krachtige steun is bij hogere denkvaardigheden. Door Bloom’s cognitieve niveaus te koppelen aan Mayer’s ontwerpprincipes, illustreert hij hoe je dia’s en leeromgevingen kunt maken die denken niet belemmeren maar juist stimuleren.

Is het ook mogelijk om Ellerton’s knooppunten te verbinden met Richard Mayers’ multimedia principes? Volgens mij zijn meerdere principes relevant voor diverse knooppunten. Laat ik enkele voorbeelden geven:

• Analyse vraagt om structuur en visuele aanwijzingen die relaties zichtbaar maken. Barlin laat zien dat pijlen, kleurcodering en gefaseerde opbouw helpen om de verbinding tussen onderdelen te doorzien. Dit sluit aan bij Mayer’s signaleringsprincipe (gebruik pijlen, kleuren of kaders om relaties te tonen) en het segmenteringsprincipe (bouw informatie stap voor stap op). Verder is m.i. het coherentieprincipe ook relevant voor analyseren. Dit principe houdt in dat alleen visuele elementen worden getoond die essentieel zijn voor de leeractiviteit. Overbodige afbeeldingen of tekst leiden af en belemmeren het geheugen.
• Evaluatie profiteert van het principe van ruimtelijke nabijheid (spatial contiguity). Daarbij plaats je criteria dicht bij wat beoordeeld wordt. Een ander relevant principe is dan het coherentieprincipe (verwijder ruis). Zo kunnen lerenden direct verbanden leggen tussen argument en bewijs.
• Rechtvaardiging vergt een zuivere, beargumenteerde opbouw zonder cognitieve overbelasting. Het redundantieprincipe (vermijd dubbele informatie) en het modaliteitsprincipe (combineer beeld en gesproken toelichting) helpen om de kern van de redenering zichtbaar te houden. Door tekst te beperken en visuele of auditieve aanwijzingen doelgericht te gebruiken, blijft de argumentatie scherp.
• Uitleggen wordt dan vooral ondersteund door het multimediaprincipe (gebruik tekst én beeld) en tijdelijke nabijheidsprincipe (presenteer samenhangende informatie gelijktijdig). Dat maakt complexe relaties beter begrijpelijk.

Goed vormgegeven leermateriaal maakt de cognitieve structuur van een onderwerp zichtbaar. Dit helpt lerenden niet alleen om informatie op te nemen, maar ook om te analyseren, verklaren en beargumenteren. Vorm en inhoud versterken elkaar, net zoals Ellertson’s cognitieve web-model en Mayer’s ontwerpprincipes dat doen.